Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik: Sahada Neye Bakılmalı?

Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik, yapı ve işyerlerinde yangın riskinin azaltılması, yangının yayılmasının sınırlandırılması, insanların güvenli şekilde tahliye edilmesi ve yangına müdahale imkânlarının sağlanması bakımından temel düzenlemelerden biridir.

Yangın güvenliği yalnızca yangın söndürme cihazı bulundurmak anlamına gelmez. Kaçış yolları, yangın kapıları, yönlendirmeler, acil aydınlatma, yangın bölümlendirmesi, algılama ve söndürme sistemleri ile işletme ve bakım süreçlerinin birlikte değerlendirilmesi gerekir.

1. Kaçış yolları neden kritik?

Yönetmeliğin kaçış güvenliği yaklaşımına göre yapılar, yangın veya diğer acil durumlarda kullanıcıların hızlı ve güvenli şekilde tahliye olmasını sağlayacak yeterli kaçış yollarına sahip olmalıdır. Kaçış sistemi tek bir tedbire bağlı kalmayacak şekilde düşünülmelidir.

• Kaçış yolları serbest ve engelsiz tutulmalıdır.
• Acil çıkışa erişimi engelleyen malzeme veya istif bulunmamalıdır.
• Çıkışların ve kaçış yönünün kullanıcı tarafından kolayca anlaşılabilmesi gerekir.
• Kapı ve çıkışlarda serbest kaçışı engelleyecek uygunsuz kilitlemelerden kaçınılmalıdır.

2. Yangın merdiveni tek başına yeterli değildir

Yangın merdiveni, kaçış sisteminin yalnızca bir parçasıdır. Çalışma alanından merdivene ulaşan koridorun, çıkış kapısının, yönlendirme sisteminin ve merdivenin tamamının kullanılabilir olması gerekir.

Sahada özellikle merdiven boşluklarının depo olarak kullanılması, kapı önlerinin kapatılması, yangın kapılarının sabit açık bırakılması ve acil yönlendirmelerin görünmemesi gibi uygunsuzluklar kontrol edilmelidir.

3. Yangının yayılması sınırlandırılmalıdır

Yangın güvenliğinin temel prensiplerinden biri yangını mümkün olduğunca çıktığı bölümde sınırlandırmaktır. Yangın duvarları, yangın kapıları, döşemeler ve tesisat geçişleri bu amaçla değerlendirilir.

Kablo, boru veya kanal geçişleri nedeniyle yangına dayanımlı bölümlerde oluşan açıklıkların uygun yangın durdurucu sistemlerle kapatılması, duman ve alev geçişinin sınırlandırılması açısından önemlidir.

4. Yangın söndürme cihazlarının tipi ve sayısı

Yönetmelikte taşınabilir yangın söndürme cihazlarının tipi ve sayısının, mekândaki mevcut durum ve yangın riskine göre belirlenmesi öngörülmektedir.

Otopark, depo, tesisat dairesi ve benzeri alanlarda ayrıca tekerlekli tip söndürme cihazı gerekliliği bulunmaktadır.

5. Yangın tüpünün yeri de kontrol edilmelidir

Söndürme cihazları dengeli dağıtılmalı, görülebilecek şekilde işaretlenmeli ve kolay erişilebilir yerlere yerleştirilmelidir. Yönetmelikte söndürme cihazına ulaşma mesafesinin en fazla 25 metre olması öngörülmektedir.

• Kapı arkasında tutulmamalıdır.
• Yangın dolabı hariç kapalı dolap içine saklanmamalıdır.
• Derin duvar girintilerinde erişimi zorlaştıracak şekilde konulmamalıdır.
• Isıtma cihazlarının üstüne veya yakınına yerleştirilmemelidir.
• Doğrudan görünmüyorsa uygun işaretleme yapılmalıdır.

6. Sprinkler ve sabit söndürme sistemleri

Otomatik söndürme sistemleri, yangının büyümesini sınırlandırmak ve müdahale süresini kısaltmak açısından önemli aktif yangın güvenliği tedbirlerindendir. Sistem bulunduğu hâlde bakımının yapılmaması veya sprinkler başlıklarının önünün istiflerle kapatılması sistemin etkinliğini ciddi şekilde azaltabilir.

7. Sahada sık karşılaşılan uygunsuzluklar

• Acil çıkış kapısının kilitli olması.
• Kaçış yolunda palet, malzeme veya atık bulunması.
• Yangın tüpünün erişilemez veya görünmez konuma yerleştirilmesi.
• Risk türüne uygun olmayan söndürücü seçilmesi.
• Yangın dolabı önünün malzeme ile kapatılması.
• Yangın kapısının kapanmasını engelleyen malzeme bırakılması.
• Sprinkler başlıklarının önünün kapatılması.
• Acil aydınlatma ve yönlendirmelerin çalışmaması.
• Tesisat geçişlerinde yangın durdurucu bütünlüğün bozulması.
• Acil durum ekibinin görev ve sorumluluklarını bilmemesi.

8. Örnek doküman: Kısa Yangın Kontrol Listesi

Saha turunda hızlı kontrol yapılabilmesi için tek sayfalık bir örnek kontrol listesi hazırladık. Bu doküman, detaylı yangın risk değerlendirmesinin yerine geçmez; hızlı saha gözlemi ve kayıt için kullanılabilir.

Sonuç

Yangın güvenliği bir ekipman değil, birbirini tamamlayan tedbirlerden oluşan bir sistemdir. Kaçış yolunun açık olması, yangın kapısının çalışması, doğru söndürücü seçimi, algılama ve söndürme sistemlerinin bakımı ve çalışanların acil durum organizasyonunu bilmesi aynı güvenlik zincirinin parçalarıdır.