İş sağlığı ve güvenliğinde en etkili yaklaşım, risk ortaya çıktıktan sonra müdahale etmek değil; tehlikeyi önceden fark ederek kazayı meydana gelmeden önlemektir.
Güvenli bir çalışma ortamı oluşturmak yalnızca işverenin veya iş güvenliği uzmanının sorumluluğu değildir. Sahada bulunan her çalışanın kurallara uyması, koruyucu ekipmanlarını doğru kullanması ve gördüğü riskleri bildirmesi güvenlik kültürünün temelini oluşturur.
Günlük çalışma hayatında uygulanabilecek dört temel adım, birçok iş kazasının önlenmesine doğrudan katkı sağlayabilir.
1. Kişisel Koruyucu Donanımları İhmal Etme
Baret, koruyucu eldiven, gözlük, iş ayakkabısı, kulak koruyucu, yüz siperi ve emniyet kemeri gibi kişisel koruyucu donanımlar, çalışan ile tehlike arasındaki son koruma bariyerlerinden biridir.
Ancak KKD'nin yalnızca çalışanın üzerinde bulunması yeterli değildir. Yapılan işe uygun olması, doğru şekilde kullanılması ve kullanılmadan önce kontrol edilmesi gerekir.
- Baret, başa gelebilecek darbelerin etkisini azaltır.
- Koruyucu gözlük, çapak ve parçacıklara karşı gözü korur.
- İş eldiveni, kesilme ve sıyrılma risklerini azaltmaya yardımcı olur.
- İş güvenliği ayakkabısı, ayağa malzeme düşmesi veya zemindeki tehlikelere karşı koruma sağlar.
- Yüksekte çalışmalarda uygun emniyet kemeri ve bağlantı sistemi hayati önem taşır.
2. Çalışma Alanını Güvenli Tut
Dağınık ve düzensiz çalışma alanları, iş kazalarının önemli nedenlerinden biridir.
Geçiş yollarına bırakılan malzemeler, zemindeki kablolar, kontrolsüz istifler, molozlar veya kaygan yüzeyler; çalışanların takılmasına, kaymasına, düşmesine veya malzeme çarpmasına neden olabilir.
- Geçiş yolları açık tutulmalıdır.
- Kullanılmayan malzemeler uygun alanlarda depolanmalıdır.
- Atık ve molozlar düzenli olarak uzaklaştırılmalıdır.
- Kablolar ve hortumlar geçiş yollarını engellemeyecek şekilde düzenlenmelidir.
- Kaygan veya tehlikeli alanlar sınırlandırılmalıdır.
- Acil çıkış yollarının önü kesinlikle kapatılmamalıdır.
3. Ekipmanları Doğru Kullan
Makine ve ekipmanların yanlış kullanılması ciddi yaralanmalara ve iş kazalarına neden olabilir.
Bir ekipmanı kullanmadan önce çalışanın ekipmanın kullanım amacını, güvenlik kurallarını ve olası risklerini bilmesi gerekir.
- Yetkili olunmayan makine ve ekipmanlar kullanılmamalıdır.
- Ekipmanın koruyucu sistemleri devre dışı bırakılmamalıdır.
- Kullanım talimatlarına uygun hareket edilmelidir.
- Hasarlı veya arızalı ekipmanlar kullanılmamalıdır.
- Kullanım öncesi gerekli kontroller yapılmalıdır.
- Arıza veya uygunsuzluk tespit edildiğinde durum ilgili kişilere bildirilmelidir.
4. Riskleri Fark Et, Bildir
İşyerindeki tehlikeleri görmek kadar onları zamanında bildirmek de önemlidir.
Açık bırakılmış bir elektrik panosu, sabitlenmemiş bir malzeme, hasarlı bir kablo, uygunsuz iskele, eksik korkuluk veya kaygan bir zemin ilk bakışta küçük bir problem gibi görünebilir.
Ancak müdahale edilmediğinde bu uygunsuzluklar ciddi bir iş kazasına dönüşebilir.
- Tehlikeli durumdan mümkün olduğunca uzak durulmalıdır.
- Gerekiyorsa çalışma durdurulmalıdır.
- Alanın diğer çalışanlar için risk oluşturması engellenmelidir.
- Durum amire, saha sorumlusuna veya iş güvenliği birimine bildirilmelidir.
Ramak kala olaylarının ve tehlikeli durumların bildirilmesi de büyük önem taşır. Bir olay yaralanmayla sonuçlanmamış olabilir. Ancak aynı olay farklı koşullarda ciddi bir kazaya dönüşebilir.
Güvenlik Bir Alışkanlık Haline Gelmelidir
İş sağlığı ve güvenliği yalnızca talimatlardan, prosedürlerden veya levhalardan oluşmaz.
Gerçek güvenlik kültürü, çalışanların günlük davranışlarıyla oluşur.
KKD kullanmak, çalışma alanını düzenli tutmak, ekipmanları doğru kullanmak ve tehlikeleri bildirmek küçük davranışlar gibi görünse de güvenli bir işyerinin temelini oluşturur.
- KKD'ni kullan.
- Çalışma alanını düzenli tut.
- Ekipmanları doğru kullan.
- Riskleri fark et ve bildir.
İş kazalarının büyük bölümü önlenebilir. Önemli olan tehlikeyi kazadan önce fark etmek ve gerekli önlemi zamanında almaktır.