Saha Denetiminde Uygunsuzluk Takibi Nasıl Yapılır?

İş sağlığı ve güvenliği çalışmalarının en önemli aşamalarından biri, çalışma sahasında bulunan tehlikelerin yalnızca tespit edilmesi değil, tespit edilen uygunsuzlukların etkin bir şekilde takip edilerek giderilmesidir.

Saha denetimleri sırasında açıkta bırakılmış bir kat kenarı, uygunsuz kullanılan bir merdiven, koruyucusu bulunmayan bir makine veya kişisel koruyucu donanım kullanmadan çalışan bir personel tespit edilebilir. Ancak uygunsuzluğun fotoğrafının çekilmesi veya rapora yazılması tek başına yeterli değildir.

Etkili bir uygunsuzluk yönetimi;

1. Uygunsuzluğun Tespit Edilmesi

Saha denetiminin ilk aşaması, çalışma ortamının sistematik olarak kontrol edilmesidir.

Denetim sırasında özellikle;

• Yüksekte çalışma,
• İskele ve merdiven kullanımı,
• Elektrik tesisatları ve ekipmanları,
• Kazı çalışmaları,
• Kaldırma ve taşıma operasyonları,
• Makine ve ekipman güvenliği,
• Yangın güvenliği,
• Kişisel koruyucu donanım kullanımı,
• Malzeme istifleme,
• Yaya ve araç yolları,
• Acil durum ekipmanları,
• Genel saha düzeni

gibi konular kontrol edilmelidir.

Buradaki amaç yalnızca mevzuata aykırı durumları bulmak değil, çalışanların yaralanmasına, iş kazasına veya meslek hastalığına neden olabilecek tehlikeleri mümkün olduğunca erken belirlemektir.

2. Uygunsuzluk Açık ve Net Tanımlanmalıdır

Saha denetimlerinde sık yapılan hatalardan biri, uygunsuzluğun çok genel ifadelerle kayıt altına alınmasıdır.

Uygunsuzluk kaydını inceleyen kişinin, sahada bulunmasa bile tehlikenin ne olduğunu anlayabilmesi hedeflenmelidir.

3. Fotoğrafla Kayıt Altına Alınmalıdır

Mümkün olan durumlarda uygunsuzluk fotoğrafla kayıt altına alınmalıdır.

Fotoğraf;

• Uygunsuzluğun bulunduğu alanı,
• Tehlikenin kaynağını,
• Çalışma koşullarını,
• Gerekirse ilgili ekipman veya uygulamayı

anlaşılır şekilde göstermelidir.

Fotoğraf yalnızca kayıt oluşturmak amacıyla değil, düzeltici faaliyet tamamlandıktan sonra yapılacak öncesi-sonrası karşılaştırması açısından da önemlidir.

4. Risk Seviyesi Değerlendirilmelidir

Her uygunsuzluk aynı seviyede risk oluşturmaz.

Örneğin çalışma alanındaki küçük bir düzen eksikliği ile yüksekten düşme riski bulunan korunmasız bir kat kenarı aynı öncelikte değerlendirilemez.

Bu nedenle tespit edilen uygunsuzluklar kuruluşun kullandığı risk değerlendirme metodolojisine göre önceliklendirilebilir.

Özellikle ciddi ve yakın tehlike oluşturabilecek durumlarda, yalnızca kayıt oluşturmakla yetinilmemeli; gerekli güvenlik tedbirleri sağlanıncaya kadar ilgili faaliyete yönelik uygun müdahale süreci işletilmelidir.

İSG uygulamalarında temel amaç üretimi durdurmak değil, işin güvenli şekilde sürdürülebileceği koşulları oluşturmaktır.

5. Düzeltici Faaliyet Belirlenmelidir

Bir uygunsuzluk kaydında yalnızca “ne yanlış?” sorusunun cevabı bulunmamalıdır.

Aynı zamanda “Bu durum nasıl güvenli hale getirilecek?” sorusu da cevaplanmalıdır.

Bu şekilde hazırlanan kayıt, yalnızca bir hata bildirimi olmaktan çıkarak düzeltici faaliyet yönetiminin bir parçası haline gelir.

6. Sorumlu Kişi ve Termin Tarihi Belirlenmelidir

Uygunsuzluk takibinin en kritik noktalarından biri sorumluluğun açık şekilde belirlenmesidir.

Bir uygunsuzluğun kaydında mümkünse;

Tespit tarihi – Lokasyon – Uygunsuzluk – Risk seviyesi – Düzeltici faaliyet – Sorumlu – Termin tarihi – Durum

bilgileri bulunmalıdır.

“Sahaya bildirildi” veya “ekibe söylendi” şeklindeki ifadeler takip açısından yeterli olmayabilir.

Uygunsuzluğun kim tarafından ve hangi süre içerisinde giderileceğinin belirlenmesi süreci daha ölçülebilir hale getirir.

7. Düzeltici Faaliyet Kontrol Edilmelidir

Bir uygunsuzluk için “yapıldı” bilgisinin verilmesi, uygunsuzluğun otomatik olarak kapatılması anlamına gelmemelidir.

Düzeltici faaliyet sahada kontrol edilmelidir.

Kontrol sırasında;

• Tehlikenin gerçekten ortadan kaldırılıp kaldırılmadığı,
• Uygulamanın yeni bir risk oluşturup oluşturmadığı,
• Alınan önlemin sürdürülebilir olup olmadığı

değerlendirilmelidir.

Gerekirse düzeltme sonrası fotoğraf alınarak kayıt tamamlanabilir.

8. Uygunsuzluk Kapatılmalıdır

Düzeltici faaliyetin uygun olduğu doğrulandıktan sonra kayıt “Kapalı” durumuna getirilebilir.

Böylece uygunsuzluğun;

tespit edildiği → bildirildiği → düzeltildiği → kontrol edildiği → kapatıldığı

belgelenmiş olur.

Bu kayıt sistemi özellikle çok sayıda çalışan, taşeron ve farklı çalışma alanının bulunduğu projelerde büyük önem taşır.

Uygunsuzluk Takibinde Kullanılabilecek Basit Kayıt Yapısı

Saha denetimlerinde aşağıdaki yapı kullanılabilir:

Tekrarlayan Uygunsuzluklar Ayrıca İncelenmelidir

Aynı uygunsuzluğun sürekli tekrar etmesi, sorunun yalnızca çalışan davranışından kaynaklanmadığını gösterebilir.

Örneğin bir sahada çalışanların sürekli olarak aynı bölgede KKD kullanmadığı tespit ediliyorsa yalnızca çalışanları uyarmak yeterli olmayabilir.

Şu soruların da değerlendirilmesi gerekir:

• KKD personele uygun şekilde teslim edildi mi?
• Çalışan gerekli eğitimi aldı mı?
• Saha sorumluları yeterli kontrol yapıyor mu?
• İş programı çalışanı güvensiz davranmaya yönlendiriyor mu?
• Doğru ekipman sahada mevcut mu?

Bu yaklaşım, uygunsuzluk takibini basit bir “hata bulma” faaliyetinden çıkararak kök nedenlerin belirlenmesine ve İSG performansının geliştirilmesine yardımcı olur.

Dijital Uygunsuzluk Takibinin Avantajları

Yoğun projelerde uygunsuzlukların WhatsApp mesajları, fotoğraf galerileri veya farklı Excel dosyaları üzerinden takip edilmesi zamanla kayıt karmaşasına neden olabilir.

Dijital bir takip sisteminde ise uygunsuzluklar tek noktadan kayıt altına alınabilir; fotoğraf, açıklama, sorumlu kişi, termin tarihi ve kapanış bilgileri birlikte takip edilebilir.

Böylece;

• Açık uygunsuzluklar kolayca görülebilir,
• Geciken faaliyetler takip edilebilir,
• Tekrarlayan uygunsuzluklar analiz edilebilir,
• Saha ve taşeron bazlı istatistikler oluşturulabilir,
• Denetim kayıtlarına daha hızlı ulaşılabilir,
• Yönetim için düzenli raporlar hazırlanabilir.

Sonuç

Başarılı bir saha denetiminin ölçüsü yalnızca kaç uygunsuzluk bulunduğu değildir.

Asıl önemli olan, bulunan uygunsuzlukların ne kadarının doğru şekilde değerlendirildiği, gerekli önlemlerin uygulanıp uygulanmadığı ve aynı uygunsuzlukların tekrar edip etmediğidir.

Bu nedenle etkili bir saha denetimi;

noktasında bitmemelidir.

Süreç;

yaklaşımıyla yönetilmelidir.

İş sağlığı ve güvenliğinde güçlü bir saha kültürü, yalnızca tehlikeleri tespit etmekle değil, tespit edilen tehlikeleri sistematik olarak ortadan kaldırmakla oluşturulur.