Sonbahar ve Kış Aylarında Şantiyelerde İş Güvenliği: Yağmur, Rüzgâr, Soğuk Hava ve Kaygan Zemin Riskleri

Sonbahar ve kış aylarında şantiyelerde çalışma koşulları önemli ölçüde değişir. Yağış, kuvvetli rüzgâr, düşük sıcaklık, don, buzlanma ve gün ışığının azalması; normal şartlarda kontrol altında bulunan birçok tehlikenin risk seviyesini artırabilir.

Özellikle açık alan çalışmaları, yüksekten çalışma, kaldırma operasyonları, iskele ve platform kullanımı, elektrikli ekipmanlar ve saha içi araç trafiği olumsuz hava koşullarından doğrudan etkilenir.

Bu nedenle kış döneminde iş güvenliği yalnızca çalışanlara kalın kıyafet verilmesi olarak değerlendirilmemelidir. Çalışma ortamı, ekipman, erişim yolları ve iş organizasyonu hava şartlarına göre yeniden değerlendirilmelidir.

Yağmur ve Kaygan Zemin Riski

Yağışlı havalarda şantiyelerde en sık karşılaşılan problemlerden biri kaygan yüzeylerdir. Beton yüzeyler, metal platformlar, iskele elemanları, merdiven basamakları ve geçiş yolları yağmur sonrasında ciddi kayma ve düşme riski oluşturabilir.

Ayrıca saha içerisinde oluşan çamur ve su birikintileri çalışanların güvenli hareketini zorlaştırabilir.

• Geçiş yollarındaki su birikintileri giderilmelidir.
• Çamurlu ve kaygan alanlar temizlenmelidir.
• Drenaj sistemlerinin çalışır durumda olması sağlanmalıdır.
• Merdiven ve platform yüzeyleri kontrol edilmelidir.
• Kaymaz tabanlı uygun iş ayakkabıları kullanılmalıdır.
• Çalışanların kullandığı güzergâhlar mümkün olduğunca düzenli tutulmalıdır.

Basit görünen bir su birikintisi bile düşme, burkulma veya daha ağır bir iş kazasının başlangıcı olabilir.

Buzlanma ve Don Olayları

Hava sıcaklığının düşmesiyle birlikte özellikle sabah saatlerinde iskeleler, merdivenler, metal platformlar ve açık saha geçişlerinde buzlanma meydana gelebilir.

Buzlanmanın fark edilmemesi durumunda çalışan birkaç saniye içerisinde dengesini kaybedebilir. Özellikle yüksekten çalışma yapılan bölgelerde bu durum çok daha ciddi sonuçlara yol açabilir.

• Yürüme yolları kontrol edilmelidir.
• Merdivenler kontrol edilmelidir.
• İskele platformları kontrol edilmelidir.
• Çalışma platformları kontrol edilmelidir.
• Araç yolları kontrol edilmelidir.

Buzlanmış yüzeylerde gerekli temizlik ve güvenli hale getirme işlemleri tamamlanmadan çalışma başlatılmamalıdır.

Kuvvetli Rüzgâr ve Yüksekte Çalışma

Rüzgâr, şantiyelerde en fazla göz ardı edilen çevresel risklerden biridir.

• İskele çalışmaları
• Çatı çalışmaları
• Dış cephe çalışmaları
• Mobil yükseltilebilir iş platformları
• Yükleme platformları
• Vinç operasyonları

kuvvetli rüzgârdan doğrudan etkilenebilir.

Rüzgâr yalnızca çalışanın dengesini bozmaz. Aynı zamanda malzemelerin savrulmasına, yüklerin kontrolünün kaybedilmesine ve ekipmanların stabilitesinin bozulmasına neden olabilir.

Çalışmaya başlamadan önce hava şartları değerlendirilmeli ve kullanılan ekipmanın üretici tarafından belirtilen çalışma limitleri dikkate alınmalıdır. Hava koşulları güvenli çalışmayı engelleyecek seviyeye ulaştığında operasyon durdurulmalıdır.

Vinç ve Kaldırma Operasyonlarında Hava Şartları

Kaldırılan yükler kuvvetli rüzgâr altında beklenmeyen şekilde hareket edebilir. Özellikle geniş yüzey alanına sahip malzemeler rüzgâr etkisini daha fazla hisseder.

Cephe panelleri, kalıp elemanları, sac levhalar ve benzeri büyük yüzeyli yüklerde bu risk daha belirgindir.

• Hava şartları takip edilmelidir.
• Yükün şekli ve rüzgâr etkisi değerlendirilmelidir.
• Sapan ve bağlantı ekipmanları kontrol edilmelidir.
• Yük altında veya yükün hareket güzergâhında personel bulunmamalıdır.
• Operatör, sapancı ve işaretçi arasında etkin haberleşme sağlanmalıdır.

Güvenli kontrolün mümkün olmadığı durumlarda kaldırma işlemine devam edilmemelidir.

Elektrik ve Yağmur Birlikte Daha Büyük Risk Oluşturur

Şantiyelerde geçici elektrik tesisatları zaten düzenli kontrol gerektiren sistemlerdir. Yağışlı havalarda ise risk seviyesi daha da yükselir.

Açıkta bırakılan bağlantılar, hasarlı uzatma kabloları, açık elektrik panoları veya zeminde su içerisinde kalan elektrik ekipmanları elektrik çarpması riskini ciddi şekilde artırabilir.

• Elektrik panolarının kapakları kapalı tutulmalıdır.
• Pano ve prizler su girişine karşı korunmalıdır.
• Kablo ve uzatma ekipmanları kontrol edilmelidir.
• Hasarlı kablolar kullanılmamalıdır.
• Elektrik bağlantıları su birikintilerinden uzak tutulmalıdır.
• Uygun kaçak akım koruma sistemleri bulunmalıdır.

Soğuk Havanın Çalışan Üzerindeki Etkileri

Soğuk hava yalnızca konfor sorunu değildir. Uzun süre soğuk ortamda çalışan kişilerde el becerisinin azalması, tepki süresinin uzaması, dikkat kaybı, kasların sertleşmesi ve yorgunluk gibi durumlar ortaya çıkabilir.

Bu değişiklikler özellikle el aletleri ve makinelerle yapılan çalışmalarda hata ihtimalini artırabilir.

Çalışanlara yapılan işe ve hava şartlarına uygun kışlık iş kıyafetleri sağlanmalıdır. Kıyafet seçilirken çalışanın hareket kabiliyetini aşırı derecede kısıtlamamasına da dikkat edilmelidir.

Kışlık Kişisel Koruyucu Donanımlar

Kış aylarında kişisel koruyucu donanım seçimi yalnızca sıcak tutmaya göre yapılmamalıdır. Çalışanın yaptığı iş ve maruz kaldığı diğer riskler birlikte değerlendirilmelidir.

• Çalışanı soğuktan korumalıdır.
• Hareket kabiliyetini engellememelidir.
• Gerekiyorsa yüksek görünürlük sağlamalıdır.
• Diğer KKD'lerin kullanımını engellememelidir.

Islanan eldiven, kıyafet veya iş ayakkabıları mümkün olan en kısa sürede değiştirilmelidir. Islak kıyafetler soğuğun etkisini ciddi şekilde artırabilir.

İskele ve Çalışma Platformlarının Kontrolü

Sonbahar ve kış aylarında iskele ve çalışma platformlarının kontrolleri daha da önem kazanır. Yağış, rüzgâr ve don olayları çalışma platformunun güvenli kullanımını etkileyebilir.

• Platform yüzeyleri
• Korkuluklar
• Topuk levhaları
• Erişim merdivenleri
• Ankraj noktaları
• Bağlantı elemanları
• Platform üzerindeki malzeme birikimi

Fırtına veya şiddetli hava olaylarından sonra ekipman yeniden kontrol edilmeden çalışmaya devam edilmemelidir.

Kısa Günler ve Yetersiz Aydınlatma

Kış aylarında gün ışığı süresi azalır. Özellikle sabah erken saatlerde ve akşam saatlerinde yapılan çalışmalar yetersiz aydınlatma nedeniyle daha riskli hale gelebilir.

• Seviye farklarının fark edilmesi zorlaşabilir.
• Engellerin görülmesi zorlaşabilir.
• Araç ve çalışanların birbirini fark etmesi zorlaşabilir.
• Tehlikeli bölgelerin algılanması zorlaşabilir.

Saha ve çalışma alanlarında yeterli aydınlatma sağlanmalı, geçiş yollarında karanlık bölgeler bırakılmamalıdır.

Araç ve İş Makinesi Trafiği

Yağmur, sis ve kar yağışı görüş mesafesini azaltabilir. Aynı zamanda araçların durma mesafesini artırabilir.

• Hız limitlerine uyulmalıdır.
• Yaya ve araç yolları mümkün olduğunca ayrılmalıdır.
• Geri manevralarda gerekli önlemler alınmalıdır.
• Araçların aydınlatma ve ikaz sistemleri çalışır durumda tutulmalıdır.
• Çamurlu ve kaygan araç yolları kontrol edilmelidir.

Isıtıcı ve Jeneratör Kullanımına Dikkat

Soğuk havalarda şantiyelerde elektrikli ısıtıcılar, kalorifer sistemleri ve jeneratör kullanımı artabilir. Bu ekipmanların uygunsuz kullanımı yangın, elektrik çarpması ve karbonmonoksit zehirlenmesi risklerine neden olabilir.

Özellikle jeneratörlerin kapalı veya yetersiz havalandırılan alanlarda çalıştırılması ciddi tehlike oluşturabilir. Isıtıcıların yanıcı malzemelerin yakınında kullanılmaması, elektrik tesisatına aşırı yük bindirilmemesi ve kullanım sonunda ekipmanların kontrol edilmesi gerekir.

Günlük Çalışma Öncesi Kış Kontrolü

Hava Şartları Nedeniyle Çalışma Ne Zaman Durdurulmalı?

Bu sorunun bütün şantiyeler için geçerli tek bir rakamsal cevabı yoktur.

Karar verilirken yapılan iş, çalışma yüksekliği, kullanılan ekipman, üretici talimatları, rüzgâr ve yağış durumu, görüş mesafesi, yüzey koşulları ve çalışanların güvenli hareket kabiliyeti birlikte değerlendirilmelidir.

Çalışanın veya ekipmanın güvenli şekilde kontrol edilemediği koşullarda üretim baskısı nedeniyle işe devam edilmemelidir.

Sonuç

Sonbahar ve kış aylarında şantiyelerde karşılaşılan risklerin önemli bir bölümü önceden öngörülebilir. Yağmur, rüzgâr, soğuk hava veya buzlanma tek başına bir iş kazası nedeni olmayabilir; ancak mevcut tehlikelerin etkisini önemli ölçüde artırabilir.

Bu nedenle hava koşulları günlük saha planlamasının bir parçası olmalıdır.

Cevap net değilse çalışma başlamadan önce riskler yeniden değerlendirilmelidir.